1. Bölüm

Amaç

Ulusal hayvancılık politikaları, sütte fiyatlandırma sistemi ve süt fonu oluşturularak, istikrar ortamı sağlanması ile hayvancılığı sürdürülebilir hale getirerek, Türkiye hayvancılığını, sütçülüğünü geliştirmek ve süt üretimini artırmak.

Süt ve süt ürünlerini, en doğal haliyle, hijyenik koşullarda hazırlatmak ve pratik, sağlıklı ambalajlarda, çevre sağlığını bozmadan tüketiciye sunmak için gereken ileri teknolojinin benimsenmesini sağlamak, çağdaş toplum olmanın gerektirdiği miktarda ve kalitede bu ürünleri tükettirmek.

Süt tüketimini artırarak, insanımızın daha iyi beslenmesi sonucu, zihni ve fiziki kapasitelerini daha iyi kullanmalarını sağlayarak, milletimizi güçlü bir şekilde gelecek çağlara taşımak.

Hükümetlere, ilgili kamu ve özel sektör kuruluşlarına istişari nitelikte önerilerde bulunarak, Türkiye hayvancılığına sahip çıkacak yönlendirecek yapısal oluşumları gerçekleştirmek.

2. Bölüm

Organlar

Ulusal Süt Konseyi'nin organları yukarıdaki tabloda gösterildiği üzere genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu ve üç teknik komiteden oluşur. Ulusal Süt Konseyi, idari ve mali yönden özerk, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın teknik denetiminde, hesapları Sayıştay tarafından denetlenen her türlü vergiden muaf bir kamu kuruluşudur.

1-Genel Kurul:

Her yılın Aralık ve Haziran aylarında Ankara'da toplanarak, Ulusal Süt Konseyi'nin amaçlarını gerçekleştirmek üzere, kendi organları için zorunlu, diğer kuruluşlar için istişari mahiyette kararlar oluşturur.

Orta ve uzun vadeli istikrar programları ile ulusal hayvancılık politikalarının oluşumu, uygulanması ile hayvan yetiştiricilerinin korunması, teşvik tedbirleri ve subvansiyon uygulamaları vb. süt hayvancılığı ile ilgili her konuda gerekli tedbir ve kararların alınmasında, hükümetlere önerilerde bulunur, yardımcı olur.

Yıllık fon bütçesini yapmak, kadro cetvellerini onaylamak, uluslararası kuruluşlara üye olmak, davamlı çalışacak yeni komisyonlar kurmak ve tüzük değişikliği yapmak genel kurulun yetkisindedir.

Genel kurul aşağıdaki kuruluşların temsilcilerinden oluşur. Toplantı nisabı, üye tam sayısının yarısı olup, kararlar çoğunlukla oluşturulur.

Bakanlıklar, kurullarda müsteşar, müsteşar yardımcısı veya en az genel müdür düzeyinde temsil edilirler. Diğer kuruluşlar ise birinci düzeyde yöneticileri veya genel sekreterleri tarafından temsil edilirler.

2-Yönetim Kurulu:

Genel kurul kararlarını uygular. Konsey amaçlarını gerçekleştirmek üzere, her türlü tedbiri alır. Teknik komitelerden, komisyonlardan, üniversitelerden, kamu ve özel sektör kuruluşları, birlikler, araştırıcılar ve uluslararası kuruluşlardan gelen önerileri değerlendirir. Gerektiğinde yeni çalışma grupları oluşturur. Yerli ve yabancı uzmanlardan faydalanarak, ulusal hedefleri gözeterek, sektöre yönelik her türlü çalışmayı yapar ve yaptırır.

Oluşturduğu veya onayladığı kararlar doğrudan uygular. Fon bütçesi gelirlerinin toplanması ve genel kurulca onaylanan bütçeye, fasıllarına ve amaca uygun harcanmasını sağlar. Aşağıdaki 13 üyeden oluşur;

1. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Müsteşarı (Başkan)
2. Maliye Bakanlığı
3. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
4. DPT Müsteşarlığı
5. Dış Ticaret Müsteşarlığı
6. TC Ziraat Bankası Genel Müdürlüğü
7. Türkiye Ziraat Odaları Birliği
8. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası
9. Veteriner Hekimler Konseyi Başkanlığı
10. SETBİR
11. Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği
12. Hayvancılık Kooperatifleri Merkez Birliği
13. Tüketici Dernekleri Merkez Birliği

Teknik Komiteler

Yönetim kurulundan en az 4 (dört) üyenin ve görevlendirilen diğer üyelerin katılımıyla, aşağıda belirtilen teknik komiteler kurulur. Bu komitelerin kendi konularında oluşturduğu kararlar, yönetim kurulunca onaylandıktan sonra uygulanır.

Teknik komitelerin görevleri ve çalışma esasları, genel kurulca onaylanan prosedür çerçevesinde yürütülür.

a) Eşik Fiyat Tespit ve Müdahale Alımları Komitesi:

Her üç ayda bir süte eşik fiyat tespit eden ve gerektiğinde müdahale alımları kararı veren komite aşağıdaki üyelerden oluşur.

1. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Müsteşarı (Başkan)
2. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
3. TC Ziraat Bankası Genel Müdürlüğü
4. TKB TÜGEM Genel Müdürlüğü
5. TKB Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü
6. SETBİR
7. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası
8. Veteriner Hekimler Konseyi Başkanlığı
9. Türkiye Ziraat Odaları Birliği
10. Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği
11. T. K. Hayvancılık Kooperatifleri Merkez Birliği

Sütün bol olduğu mevsimlerde, bu fazlalığın fiyat istikrarını bozmaması için, fon yönetimince yapılacak müdahale alımlarını düzenler. Alınacak sütün uzun süreli muhafazasının tek yolu olan süttozuna dönüşümü için, mevcut süttozu fabrikaları arasında yapılacak ihale sonucu süttozu yaptırarak stoklanmasını sağlar, sütün az olduğu mevsime taşınarak, böylelikle mevsimlik fiyat dalgalanmalarını önler. Müdahale stoklarından gerektiğinde bisküvi, çikolata vb. gibi ihracata yönelik üretim yapan sanayinin süttozu ihtiyacını ithal fiyatlar düzeyinde karşılamaya çalışır, ihracat mekanlarını araştırır. Fon bütçesinden karşılanabilen kaynaklarla, bu konuda gerekli tedbiri alır. Kullanılabilir fon dışı kaynakları araştırarak, süt sektörünü yönlendirmek, üretim ve tüketimi artırmak üzere istikrar ortamı sağlar.
Müdahale alımları komitesinin kararları, yönetim kurulunca onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.

b) Süt Üretimini ve Hayvancılığı Geliştirme Komitesi:

Hayvancılığın geliştirilmesi için her türlü kararların, alınması, gerekli tedbirlerin ve projelerin uygulanması için çalışır. Aşağıdaki üyelerden oluşur.

1. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı (TÜGEM) ( Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü) - (APK Başkanlığı)
2. DPT Müsteşarlığı
3. TC Ziraat Bankası Genel Müdürlüğü
4. Türk Ziraat Mühendisleri Birliği
5. Veteriner Hekimler Konseyi Başkanlığı
6. SETBİR
7. Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği

c) Süt Tüketimini Geliştirme Komitesi:

Kitle yayın araçlarıyla yapılan reklamlar sonucu, toplumun eğilimleri yönlendirilmekte olup, temel gıda maddesi olarak sütün önceliğini korumak için sürekli reklam yapmak gerekmektedir.

Süt ve süt ürünlerinin tüketimini artırmaya yönelik her türlü reklam ve kampanyanın yapılması, okul sütü programlarına destek verilerek diğer tedbirlerin alınması için fon bütçesi kaynaklarından ayrılacak pay dikkate alınarak, komite tarafından gerekli kararlar ve tedbirler oluşturarak, yönetim kurulunca onaylanarak uygulanabilir. İnsanımızın beslenmesindeki hayvansal protein açığının öncelikle süt ve süt ürünlerinden karşılanması, süt içme alışkanlığının kazandırılması ve sağlıklı nesiller yetiştirilmesi için projeler geliştirmek, gerekli idari ve yasal düzenlemeleri ilgili makamlara önermek ve takibini yapmak bu komisyonun ana görevidir. Süt Tüketimini Geliştirme Komitesi aşağıdaki kuruluşların temsilcilerinden oluşur.

1. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı (Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü) - (APK Başkanlığı)
2. Milli Eğitim Bakanlığı
3. Sağlık Bakanlığı
4. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
5. SETBİR
6. Tüketici Dernekleri Merkez Birliği
7. Hayvancılık Kooperatifleri Merkez Birliği

3-Denetleme Kurulu:

Genel kurul dışındaki organların çalışmalarını denetlemek üzere,

1. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
2. Maliye Bakanlığı
3. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından görevlendirilen 3 başmüfettişten oluşur.

Kurul her 6 ayda bir, denetim görevi yaparak, denetim raporunu hazırlar, müşterek raporlarını, genel kurula üye veren bakanlıklara ve genel kurula sunarlar. Konsey, Sayıştay'ın mali denetimine tabidir.

4-Genel Sekreter:

Ulusal Süt Konseyi'nin bütün görev ve fonksiyonlarının yerine getirilmesi için idari, mali, ve teknik hususlardaki her türlü görevi yerine getirir.
Yönetim kurulunca üst yönetim görevlerinde çalışmış, yeterli tecrübesi olan üniversite mezunu, devlet memuru olabilme vasıflarını taşıyan kişilerden atanır.

5-Süt Fonu Saymanı

Oluşturulacak, süt fonundaki harcamaları, bütçesinde gösterildiği miktarda ve yönetim kurulu kararlarına istinaden, fon gelirlerinin toplanmasını sağlar, mali mevzuata uygular.
Göreve yeterli kişiler arasından Maliye Bakanlığı'nca atanır. Aynı usulle de görevden alınır.

3.Bölüm

Süt Fiyatının Teşekkülü

Ulusal Süt Konseyi'nce tespit edilerek, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nca ilan edilen eşik fiyattan veya üreticilerin kurduğu birlik ve kooperatiflerce bu fiyattan az olmamak üzere tesbit edilecek asgari fiyatlardan, bütün tarafların hazır bulunmasıyla, Tarım İl Müdürlükleri'nin gözetiminde, açık artırma usulü ile yapılacak ihale ile sütün piyasa fiyatı oluşturulacaktır.

Nakliye, iklim süt kalitesi vb. özellikler dikkate alınarak, bölgelere göre farklı eşik fiyatlar tesbit edilebilir. Bu oran ülke genelinde % 10'dan fazla farklılık gösteremez.

Eşik fiyat asgari fiyat olup, bu fiyatın % 20 fazlası maksimum fiyatır (hedef fiyat). Sütün eşik fiyattan satılamaması halinde müdahale alımları uygulamasına başlanacaktır. Bu konudaki uygulama esasları ayrı bir yönetmenlikle belirlenecektir.

Fon Gelirlerinin Tahsili

Süt fonu kesintileri, oluşan piyasa fiyatı üzerinden % 1 olarak yapılacak, süt fonu hesabına alıcılar tarafından müteakip ayın 25'i (yirmibeş) akşamına kadar üretici ve alıcı payı birlikte % 2 olarak ödenecektir. Ödemenin gecikmesi halinde, aylık % 12 ceza uygulaması ile birlikte fon geliri tahsil edilecektir. Destekleme ve İstikrar Fonu'ndan, süt fiyatının % 1'i oranındaki (prim) pay, aynı tarihte süt fonu hesabına aktarılacaktır. Vergilerden aktarılacak paylar ise tahsilatlarını takip eden gün fon hesabına gönderilecektir.

4. Bölüm

Süt Fonu Bütçesi

Ulusal Süt Konseyi'nin amaçlarını gerçekleştirmek üzere aşağıda gösterilen gelir kalemlerinden ve gider fasıllarında gösterilen maksatlar için sarfedilecek, genel kurulca her yıl ödenekleri belirlenen bir bütçedir.

A-Fon Gelirleri

1- Sütün pazarlanmasından üreticilerden alınacak % 1 pay:
Ülkemizin batı ve orta bölgelerinde üretilip, ihale ile satış imkanı olan 10.000 ton / gün süt x 360 gün / yıl = 3.600.000 ton / süt, bu sistemle, örneğin 180.000 TL. toplam süt piyasası oluşacaktır. Bu satıştan üreticilerden % 1 payın fona alınmasıyla 6.840.000.000.000 TL. (altıtrilyonsekizyüzkırıkmilyar) bir kaynak oluşacaktır.

2- Sütün pazarlanmasında alıcılardan alınacak % 1 pay:
İhale sonucu oluşan fiyatın % 1'i oranında pay, sütü alan sanayici ve mandıralardan fona alınacaktır. Bu miktar, üreticilerden alınan kadar olup, her yıl pazarlanan süt miktarı artıkça çoğalacaktır. Beklenen dört yıllık rakamlar aşağıda gelir bütçesi tahmininde gösterilmiştir.

3- Devletçe, DFİF'den (Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu'ndan) karşılanacak % 1 pay:
Oluşacak süt fiyatından % 1 oranında bir pay, pazarlanan her litre süt için, Destekleme ve Fiyat istikrar Fonu'ndan SÜT FONU'NA aktarılacaktır. Bu meblağ üreticilerin ve alıcıların süt fonuna ödediği miktar kadardır. (Birinci yıl 6.840.000.000.000 TL (altıtrilyonsekizyüzkırıkmilyar)

4- Süt ürünlerinin ithalatından alınacak gümrük vergilerinin % 50'si:
Uluslararası anlaşmalar gereği, ithal edilmek zorunda kalınacak süt ürünlerinden (damızlık hayvan ve hayvansal ürünlerden) üreticilerimizin korunmasına yönelik alınacak gümrük vergilerinin % 50'si fona aktarılmalıdır. (Tahminen 150 milyar TL.)

5- Müdahale stoklarından yapılacak satış gelirleri:
Müdahale stoklarındaki süttozunun satışından, (birinci yıl hariç), bir önceki yıl bütçesinin müdahale alımları için harcanan meblağ kadar bir gelir oluşacaktır. Bütçeden ayrılan % 55 pay harcanmasa dahi, normal olarak bir yıl sonrası bütçesine intikal etmiş olacaktır.
Süt teşvik priminin, bu sistemde sütü satılan üreticilere ödenmesi ile üreticilerin bu organizasyona katılmaları sağlanacaktır. Yukarıda 1. 2. 3. fasıllardan sağlanacak gelirler, pazarlanan süt miktarı her yıl artacağından, aşağıda tahmini gelir bütçesinde gösterildiği şekilde sürekli artacaktır.

1. Sütün satış fiyatı 180.000 TL/kg alınmıştır.
2. Türkiye (1998 yılı) üretilen inek sütü 24.197 ton/ gün (8.832.059 ton/yıl) olup, birinci yıl % 40'ı, ikinci yıl % 49'u, üçüncü yıl %61'i, dördüncü yıl %73'ü pazarlama sistemine dahil edilmektedir. (Koyun, keçi ve manda sütleri hesaplamalara dahil edilmemiştir.)
3. İkinci yıldan itibaren, bir önceki bütçenin % 55'i oranında bir kaynak, stoklanan süttozu satışından veya müdahale alımı yapılmamışsa nakit olarak gelir bütçesine eklenmektedir.
4. Dördüncü yılın bütçesi 2000 yılı Ekim ayı fiyatlarıyla hesaplanmıştır.

B-Fon Giderleri

1- İdari harcamalara % 5:
Büro giderleri, kırtasiye, ulaştırma vb. giderlerin karşılanması.

2- Hayvan yetiştiricilerin TV ile eğitim giderleri % 7:
Hayvan yetiştiricilerinin eğitimi için TV eğitim programları yaptırılmalıdır. (Tarım TV veya Hayvancılık TV kurulmalı ya da mevcut televizyonlardan yararlanarak kitlesel eğitim sağlanmalıdır.
Ayrıca hayvancılıkla ilgili yazılı yayınlar ile görsel eğitim malzemelerinin hazırlatılması, yayın teşkilatlarına ve hayvancılık işletmelerine ulaşması sağlanacaktır.
Üreticilerin, çoban ve hayvan bakıcıların kısa ve uzun süreli kurslarla eğitimi, sözleşmeli hayvancılık modelinin uygulanabilmesi, sağlıklı ve kaliteli süt elde edilmesi, (ahır hijyeni sağlanması, hayvan sağlığının korunması), verimlilik ve yeni teknolojilerin uygulanması, eğitim ve bu faaliyetlerin fondan desteklenmesi sayesinde mümkün olacaktır.

3- Tüketimi artırmaya yönelik kampanya ve reklamlara % 25:
Kitle yayın araçlarıyla yapılan reklamlar sonucu, toplumun tüketim eğilimleri yönlendirilmekte olup, temel gıda maddesi olarak sütün önceliğini korumak için sürekli reklam yapmak gerekmektedir.
Süt ve süt ürünlerinin tüketimini artırmaya yönelik her türlü reklam ve kampanya, Süt Tüketimini Geliştirme Komitesi'nin teklifleri üzerine Ulusal Süt Konseyi yönetimince yaptırılacak ve giderleri karşılanacaktır.

4- Müdahale alımları ve fiyat istikrarına % 55:
Sütün bol olduğu mevsimde, bu fazlalığın fiyat istikrarını bozmaması için, fon yönetimince müdahale alımı yapılmalıdır. Alınacak sütün, uzun süreli muhafazasının tek yolu olan süttozuna dönüşümü için mevcut süttozu fabrikaları arasında yapılacak ihale sonucu süttozu yaptırılarak stoklanmalı, sütün az olduğu mevsime taşınmalıdır. Böylelikle mevsimlik fiyat dalgalanmaları önlenecektir.
Müdahale stoklarından bisküvi, çikolata, vb. sanayii gibi ihracata yönelik üretim yapan sanayinin süttozu ihtiyacı ithal fiyatlar düzeyinde karşılanabilir, ihracat yapılabilir vb. Uygulamalar için gereken harcamalar karşılanmalıdır.
Sütün taban fiyat üzerinde satılması halinde, müdahale alımına gerek kalmayacağından, bu fasılda kaynak bir sonraki yıla gelir olarak aktarılacaktır.

5- Sigorta ve risklerin önlenmesine % 2:
Sütün pazarlanması sonrası, alıcıların iflası veya mücbir sebeblerle süt bedelinin ödenmemesi halinde, üreticinin zarar görmemesi veya zararının kısmen karşılanabilmesi için pay ayrılacaktır.

6- Hayvancılıkla ilgili araştırma-geliştirme (ar-ge) harcamalarına % 1:
Hayvancılığın geliştirilmesine yönelik, araştırmacı, bilimadamları, hayvancılık birliklerinin önerileri doğrultusunda, gerek görülecek araştırmaların finansmanını sağlamak veya araştırmalara katkı vermek amacıyla pay ayrılmalıdır. Böylece, yurtiçi ve yurtdışı araştırma kurumlarına, üniversitelere veya bağımsız araştırmacılara, araştırma yapma imkanı sağlanmalıdır.

7- Üretici örgütlerine % 5:
Üreticilerin kurduğu hayvancılık örgütlerine yürüttükleri projelere göre, destek verilerek demokratik örgütlenmenin yaygınlaştırılması sağlanabilir. Bu birlikler tarafından yürütülecek hizmetlere, eğitim, projelendirme, danışmanlık, hayvan sağlığı hizmetleri, verim kayıtların tutulması, yapay tohumlama ve embriyo transferi, ıslah faaliyetleri ile progeny testing çalışmaları, hayvancılıkta yeni teknolojilerin uygulanması çalışmaları ile yasa ve yönetmenliklerde gösterilen, amaçların gerçeklenmesi için katkı verilecektir.

5.Bölüm

Son Hükümler

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı kuruluş ve görevleri hakkındaki kanun ve 904 Sayılı Hayvan Islah Kanunu gereği kurulan Ulusal Süt Konseyi, tüzük, yönetmelik ve uygulama, talimatlarındaki değişiklikler, yönetim kurulunun teklifi üzerine genel kurulca yapılır. Tüzük ve yönetmelik değişiklikleri Tarım ve Köyişleri Bakalığı'nca onaylanarak, resmi gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe girer.

Not: Projenin ilk sunuşunda, fonun gelir bütçesi 1999 yılı ilkbahar ayları fiyatı olan 95.000 TL/lt süt için yapılmış olup, güncelleştirmek için 2000 yılı Ekim ayı fiyatı'ne göre (180.000 TL/lt süt) revize edilmiştir.

Ulusal Süt Konseyi'nde Son Durum

Sütaş tarafından Türkiye gündemine sunulan proje, SETBİR (Türkiye Süt, Et, Gıda Sanayicileri ve Üreticileri Birliği) tarafından benimsenerek, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'na önerildi.

Ulusal Süt Konseyi, dönemin Tarım ve Köyişleri Bakanı Prof. Dr. Hüsnü Yusuf Gökalp tarafından uygun görülerek, makam onayı ile kuruldu ancak işlerliğe kavuşamadı.

Sütaş buna rağmen bir Ulusal Süt Konseyi kurulması yolundaki çabalarını, konuyu her fırsatta kamuoyunun ve ilgililerinin gündemine getirerek sürdürdü. Bu çabaların sonucu, Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehdi Eker’in talimatıyla yürütülen çalışmaların sonunda, 23 Eylül 2008 tarihinde “Ulusal Süt Konseyi Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik” Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi.

Yönetmelik uyarınca 21 Ocak 2008’de bir araya gelen, süt üreticileri ve süt sanayicilerinden oluşan Ulusal Süt Konseyi Kurucular Kurulu, Ulusal Süt Konseyi Geçici Yönetim Kurulu’nu oluşturdu. Sütaş Tedarik Zinciri Başkanı ve Türkiye Süt, Et, Gıda Sanayicileri ve Üreticileri Birliği (SETBİR) Yönetim Kurulu Üyesi Tarık Tezel’in de içinde bulunduğu bu geçici yönetim kurulu, Ulusal Süt Konseyi’ni 16-17 Haziran 2009’da ilk genel kuruluna götürerek, konseyi seçilmiş yönetime teslim etti.